Moral Hazard

Moral Hazard betekent letterlijk moreel risico en is een economisch term voor het verschijnsel dat optreedt wanneer personen niet verantwoordelijk worden gehouden voor beslissingen of daden. Deze term wordt in verschillende sectoren toegepast en komt ook voor in de verzekeringssector.

Verzekeringen

Een goed voorbeeld van moral hazard bij verzekeringen is dat mensen die verzekerd zijn zich minder zorgen maken als het gaat om het verzekerde risico. Als men bijvoorbeeld een brandverzekering heeft afgesloten voor het huis zal deze persoon niet zo snel allerlei apparatuur kopen, installeren en onderhouden om brand te voorkomen, zoals een brandslang en brandblusser. Dat is immers toch verzekerd en mocht er wat met mijn gezondheid gebeuren of met de auto dan voel ik dat niet in mijn portemonnee, maar mijn verzekeraar.

Moral Hazard komt doorgaans in twee vormen voor. De ene vorm van moral hazard is hierboven genoemd. De andere vorm van moral hazard heeft betrekking met het claimen van schade. Als iemand een tandartsverzekering heeft, zal deze eerder gebruik maken van bijvoorbeeld een orthodontist dan wanneer deze voor iedere afspraak maandelijks 60 euro uit eigen zak moest gaan betalen. Omdat men weet dat de verzekering hiervoor opdraait, gaat  men ‘nonchalant’ in het gebruik ervan. Zo zullen mensen met een ziektekostenverzekering sneller naar de arts gaan, zelfs als het in principe niet nodig is. Toch stimuleert de overheid met ‘een verplichte zorgverzekering’ het gebruik van huisarts en andere gezondheidsinstanties, omdat de overheid wil voorkomen dat men zijn of haar gezondheid verwaarloost, omdat het (te) veel geld kost.

De verzekeraars proberen dit ‘moral hazard’ tegen te gaan. Niet alleen de verzekeraars hebben hier belang bij, omdat op die manier minder onnodige schadeclaims worden uitgekeerd, maar ook de samenleving zelf heeft hier baat bij. Iemand die zijn of haar auto all-risk verzekerd heeft, maakt zich geen zorgen over autoschade door eigen schuld. Immers deze schade wordt toch door de verzekeraar gedekt. Als zo’n persoon als gevolg hiervan minder scherp is in het verkeer kan deze de levens van andere mensen in gevaar brengen. Verzekeringsmaatschappijen proberen daarom ook moral hazard terug te dringen.

Dit doen ze door bijvoorbeeld niet alles te vergoeden, maar een gedeelte van de schade. Er kan bijvoorbeeld slechts een percentage van de schade gedekt worden, bijvoorbeeld 70%. De overige 30% komt voor eigen rekening. Dit stukje eigen risico kan ook een vast bedrag zijn. Bijvoorbeeld: schade wordt vergoedt vanaf 500 euro. Tot 500 euro is de verzekerde zelf verantwoordelijk voor de schade. Op deze manier hoopt de verzekeraar dat de verzekerde de kans op een ongeluk zelf probeert te verkleinen, omdat ook de verzekerde een gedeelte van de risico draagt.

Ook ‘sneaky’ verzekeringsvoorwaarden kunnen ingezet worden om moral hazard terug te dringen. Doordat de verzekeraar bepaalde situaties waaruit onvoorzichtig gedrag blijkt gedeeltelijk of volledig van uitkering in de verzekeringspolis uitsluit. Bij een inboedelverzekering wordt opzettelijke schade niet vergoedt. Ook als de verzekerde door ‘nonchalant’ gedrag geen maatregelen genomen heeft om de schade te voorkomen of te beperken, ontvangt de verzekerde geen uitkering. Bij een brandverzekering, als men dus niet een brandblusser of brandslang gebruikt om de schade te beperken.

Daarnaast kan de verzekeraar ook de controle op claims verscherpen, maar dit brengt meer kosten met zich mee en is daarom niet winstgevend.

 

 

Zorgverzekeringen

Nederland is een verzorgingsstaat en trekt zich daarom veel aan van de volksgezondheid. Het heeft daarvoor zelfs een eigen ministerie: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De ziektekostenverzekeringen is daarom binnen de verzekeringen altijd anders geweest vanwege het verplichte karakter. Iedereen die in Nederland woont of werkt moet verplicht een zorgverzekering afsluiten. Ook binnen de zorgverzekeringen vindt ‘moral hazard’ plaats. Ongeacht wat de oorzaak van de schade is, primaire behandelingen worden altijd vergoedt. Zo wordt een beenoperatie volledig vergoedt zelfs als iemand opzettelijk van twee hoog springt en daarbij zijn been breekt.

Moral hazard probeert men in de zorgverzekeringssector terug te dringen door bijvoorbeeld niet-noodzakelijke behandelingen niet te vergoeden. Daarvoor moeten mensen zich dan aanvullend verzekeren. Moral hazard kan ook tegengegaan worden door bijvoorbeeld gezondheidsproblemen door eigen schuld, bijvoorbeeld door roken, drugsgebruik of overmatig drankgebruik niet te vergoeden. In Nederland gebeurt dat echter niet, omdat iedereen recht heeft op een goede zorgverzekering.